'Μονοπάτια Μελέτης της φύσης στο θέρετρο του Τροόδους'
|
|
'Μονοπάτια Μελέτης της φύσης στο θέρετρο του Τροόδους' |
|
Η οροσειρά του Τρόδους αποτελείται από ένα σύμπλεγμα
βουνοκορφών που στα δυτικά αρχίζουν από τα χωριά Παναγιά και Πωμό της επαρχίας
Πάφου και στα ανατολικά επεκτείνονται μέχρι το Σταυροβούνι της επαρχίας
Λάρνακας. 
Οι ψηλότερες κορυφές είναι : η Χιονίστρα
(Όλυμπος) 1952μ., η Μαδαρή 1613μ., η Παπούτσα 1554μ., τα Κιόνια 1423μ., ο
Τρίπυλος 1362μ. και ο Κύκκος 1318μ.
Το Τρόοδος χαρακτηρίζεται από την παρουσία εκτεταμένων φυσικών δασών, σχετικά ψηλή βροχόπτωση (600 – 1000 χιλ.), απότομες κλίσεις του εδάφους και ιδιαίτερη γεωλογία, χλωρίδα και πανίδα.
Είναι γνωστό ότι από την οροσειρά του Τροόδους πηγάζουν όλα τα αξιόλογα ποτάμια της Κύπρου : ο Έζουσας, ο Διαρίζος, ο Ξερός, ο Κουρρής, ο Πηδιάς, ο Γιαλιάς κ.α. και γι’ αυτό η σημασία του στην υδάτινη οικονομία του νησιού μας είναι τεράστια.
Το Τρόοδος με τη στενή έννοια του όρου, είναι η περιοχή που περικλείεται σε μια ακτίνα τεσσάρων με πέντε χιλιομέτρων γύρω από το ομόνυμο θέρετρο.
Η γεωλογία της περιοχής, έχει επιστημονική σημασία που ξεπερνά τα όρια της Κύπρου. Το παγκόσμια γνωστό οφιολιθικό σύμπλεγμα του Τροόδους είναι από τα λίγα στον κόσμο που προσφέρονται τόσο πολύ για ειδικές επιστημονικές έρευνες και ιδιαίτερα για την κατανόηση του τρόπου σχηματισμού του ωκεάνειου φλοιού.
Η δημιουργία της Κύπρου είναι άμεσα συνδεδεμένη με το σχηματισμό του οφιολιθικού Συμπλέγματος του Τροόδους που αποτελεί το υπόβαθρο ολόκληρης της Κύπρου. Το οφιολιθικό σύμπλεγμα του Τροόδους θεωρείται ότι αποτελεί μέρος ενός αρχαίου ωκεάνιου φλοιού και του ανώτερου μανδύα της γης. Οφλοιός αυτός σχηματίστηκε πριν ενενήντα περίπου εκατομμύρια χρόνια στον πυθμένα ενός τεράστιου ωκεανού που είναι γνωστός στους γεωλόγους ως ΄΄Τηθύς Θάλλασσα΄΄. Μερικά από τα πετρώματα της περιοχής που ανήκουν στο κατώτερο στρωματογραφηκά τμήμα του Συμπλέγματος, τους πλουτωνίτες, θα έχετε την ευκαιρία να παρατηρήσετε καθώς περπατάτε στα μονοπάτια. Τα πετρώματα αυτά είναι προϊόντα κρυστάλλωσης μέρους του μάγματος που προήλθε από μερική τήξη του ανώτερου μανδύα της γης. Επειδή η κρυστάλλωση/στερεοποίηση των πετρωμάτων αυτών έγινε σε μεγάλα βάθη (2 – 6 χιλιόμετρα κάτω από τον πυθμένα του ωκεανού), εξ ου και πλουτώνεια, γι’ αυτό χαρακτηρίζονται από σχετικά μεγάλους κρύσταλλους των διαφόρων συστατικών ορυκτών τους , όπως του ολιβίνη, των πυροξένων, των πλαγιοκλάστων κλπ.
Το Τρόοδος θεωρείται σήμερα το καλύτερα διατηρημένο και πιο συστηματικά και λεπτομερειακά μελετηθέν Οφιολιθικό Σύμπλεγμα στον κόσμο. Είναι αμφίβολο εάν υπάρχει στον κόσμο άλλο Σύμπλεγμα που να έχει επηρεάσει σε τέτοιο βαθμό τις σύγχρονες γεωλογικές θεωρίες περί Διεύρυνσης των Ωκεανών και των λιθοσφαιρικών Πλακών όσο το Τ΄ροοδος.
Η ιδιαιτερότητα της χλωρίδας του Τροόδους οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις ειδικές οικολογικές συνθήκες που δημιουργούνται από τα ψηλά υψόμετρα, βροχόπτωση, θερμοκρασίες και γεωλογία. Είναι γι’ αυτό που μια τόσο μικρή έκταση γης ακτίνας 4 – 5 χλμ. Φιλοξενεί το 52% περίπου των ενδημικών φυτών της Κύπρου (67 είδη σε σύνολο 127).
Το Τρόοδος φιλοξενεί επίσης πολλά αυτοφυή είδη της Κύπρου που δεν συναντώνται σε άλλες περιοχές του νησιού καθώς επίσης και τα φυσικά αιωνόβια δάση της Μαύρης πεύκης και του κυπαρισσιού του Τροόδους.
Σ’ αυτήν λοιπόν την περιοχή βρίσκονται τα μονοπάτια μελέτης της φύσης όπως φαίνονται και στους σχετικούς χάρτες που ακολουθούν και που είναι αριθμημένα όπως πιο κάτω :
1. ΄΄ ΑΡΤΕΜΙΣ ΄΄ - Κυκλικό Χιονίστρας 2. ΄΄ ΑΤΑΛΑΝΤΗ ΄΄ - Ταχυδρομείο Τροόδους – Χρώμιο 3. ΄΄ ΚΑΛΗΔΟΝΙΑ ΄΄ - Κρυός Ποταμός – Καταρράκτης Καληδονιών 4. ΄΄ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΄΄ - Μακρυά Κοντάρκα |
 |
Και τα τέσσερα μονοπάτια βρίσκονται σε Κρατικό Δάσος που λόγω της ιδιαίτερης του σημασίας είναι ταξινομημένο σαν Εθνικό Δασικό Πάρκο κυρίως, ενώ μικρότερες εκτάσεις με ευαίσθητους βιότοπους επιλέγηκαν σαν Περιοχές Προστασίας της Φύσης.
Σε υψόμετρο πάνω από 1200μ. θα προσέξετε ότι κύριο δέντρο είναι η Μαύρη Πεύκη με συνολική έκταση δασών 4 700 εκταρίων περίπου. Πιο χαμηλά κυριαρχεί η Τραχεία Πεύκη που φύεται μέχρι τις ακτές της Κύπρου.
Στις πιο ψηλές περιοχές του Τροόδους θα προσέξετε ότι υπάρχουν γυμνές διαβρωμένες εκτάσεις με πολύ φτωχή βλάστηση. Παλιά, ολόκληρη η περιοχή εκαλύπτετο από πυκνό δάσος αλλά διάφοροι παράγοντες και κυρίως ο άνθρωπος με τις πυρκαγιές και την αλόγιστη υλοτομία, συντέλεσαν στην καταστροφή του. Από το Τμήμα Δασών καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για επαναφορά του δάσους.
Κατά μήκος των μονοπατιών υπάρχουν πινακίδες με αριθμούς που αναφέρονται σε επιλεγμένα στοιχεία του περιβάλλοντος. Τα στοιχεία αυτά επεξηγούνται σε ειδικό φυλλάδιο του ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ που μπορείτε να προμηθευτείτε δωρεάν από τα κατά τόπους γραφεία του ΚΟΤ και το Τμήμα Δασών. Τα σημεία που επεξηγούνται αφορούν κυρίως θέματα χλωρίδας, οικολογίας, γεωλογίας και τοπίου.
Εκτός από τα πιο πάνω, αν είστε τυχεροί μπορεί να δείτε το λαγό, την αλεπού, διάφορα ερπετά., πεταλούδες και άλλα ζώα της πανίδας του τόπου μας.
Ελπίζουμε ότι θα χαρείτε το περπάτημα σας και θα μπορέσετε να απολαύσετε και να γνωρίσετε καλύτερα την κυπριακή φύση.
Αν έχετε οποιεσδήποτε παρατηρήσεις, εισηγήσεις, ή και
απορίες μην διστάσετε να επικοινωνήσετε με :
-
τον Περιφερειακό Δασικό Λειτουργό Τροόδους , στα Πλατάνια. Τηλ. 02-922454 ή
05-552580
- τα κεντρικά γραφεία του Τμήματος
Δασών, στη Λευκωσία. Τηλ. 02-302528
 |
(Κυκλικό Χιονίστρας) |
|
Το μονοπάτι πήρε το όνομά του από την αρχαία θεά των Δασών Άρτεμη.
Έχει μήκος επτά χιλιόμετρα περίπου.
Αρχίζει σε απόσταση γύρω στα 300 μ. από το σημείο σύνδεσης του δρόμου που οδηγεί προς τη Χιονίστρα με το δρόμο Τροόδους – Προδρόμου.
Προχωρεί γύρω από τη Χιονίστρα κυκλικά και σε μέσο
υψόμετρο 1 850 μ.
Διάρκεια πορείας : 2 – 3,5
ώρες
Θα έχετε την ευκαιρία να δείτε και να εξετάσετε το δάσος, τη χλωρίδα, τα πετρώματα κλπ. Θα δείτε επίσης από μακριά πολλές περιοχές και χωριά των επαρχιών Λευκωσίας, Πάφου και Λεμεσού.
Από χλωρίδα έχετε την δυνατότητα να δείτε (με αναγνωριστικό του Τμήματος Δασών) : Υπέρικο, Βερβερίσια, Πρέμνο μαύρης πεύκης, Νεπέτα,Μαύρη πεύκη, Σκουτελλαρία, Γιουρινέα, Ευφορβία, Τεύκριον, Άλυσσον του Τροόδους, Έλατο, Χαχομηλιά, Αόρατο, Αγριοκυδωνιά, Αγριομηλιά κ.α.
Από πετρώματα έχετε την δυνατότητα να δείτε (με αναγνωριστικό του Τμήματος Δασών) : Συμπαγή Δουνίτη, Χαρτσβουργίτη, Βραχώδη έκταση δουνίτη, Φλέβα Πυροξενίτη και Πηγματικό Πυροξενικό Γάββρο.
Επίσης θα δείτε ερείπια πρόχυρων οχυρωματικών έργων των Βενετών, τα λεγόμενα ‘’Τεισιά της παλιάς χώρας’’, πολλούς ανελκυστήρες χιονοδρόμων, μιας και βρισκόμαστε στην περιοχη Χιονίστρας εδώ που υπάρχουν οι πίστες για σκι, και πολλά υπέροχα σημεία θέας.
|
|
(Ταχυδρομείο Τροόδους - Χρώμιο) |
|
Το μονοπάτι πήρε το όνομά του από την αρχαία νύμφη των δασών Αταλάντη.
Έχει μήκος εννέα χιλιόμετρα περίπου.
Αρχίζει από την πλατεία Τροόδους και καταλήγει στο συνοικισμό του Χρωμίου σε ύψος 1750 μ.
Διάρκεια πορείας : 3 – 5 ώρες
Η εναλλαγή του τοπίου και η ποικιλία θεμάτων που υπάρχουν , σας παρέχουν την ευκαιρία να εξετάσετε το δάσος, τη χλωρίδα, τα πετρώματα κλπ. Ακόμα από τα διάφορα σημεία θέας θα δείτε πολλές περιοχές και χωριά των επαρχιών Λεμεσού, Πάφου και Λευκωσίας.
Σε απόσταση τριών χιλιομέτρων από την Πλατεία Τροόδους θα
συναντήσετε βρύση με πόσιμο νερό και κατά διαστήματα ξύλινα καθίσματα για
ξεκούραση των οδοιπόρων.
Από χλωρίδα έχετε την δυνατότητα να δείτε (με αναγνωριστικό του Τμήματος Δασών) : Μαύρη πεύκη, Σεκβόια, Κέδρο, Δρύ, Βερβερισιά, Ξισταρκά, Κοκκινομαραπελιά, Αρκάππη, Λατζιά, Ψυλλίνα, Τραχεία πεύκη, Πτεροκέφαλο, Τεύκριον, Ποντικάγκαθο, Σπαλάδκια, Ευφορβία, Βιολέτα, Βάτο, Χαχομηλιά, Φτέρες, Ποταμοιτανό, Αγριοτριανταφυλιά, Αόρατο, Άλυσσο, Βρύα, Αγριοκυδωνιά κ.α.
|
|
Το μονοπάτι των Αηδονιών (Κρυός Ποταμός - Καταρράκτης Καληδονίων) |
|
Το μονοπάτι έχει μήκος 2 χιλιόμετρα περίπου.
Διάρκεια πορείας: 1-2 ώρες
Αρχίζει από σημείο του Κρυού Ποταμού κοντά στη θερινή προεδρική κατοικία, σε υψόμετρο 1580 μ. Ακολουθεί τις όχθες του ρυακιού και καταλήγει στον καταρράκτη των Καληδονίων κοντά στις Πλάτρες (υψόμετρο περίπου 1340 μ.).
Από χλωρίδα και πετρώματα μπορείτε να παρατηρήσετε (με αναγνωστικό του Τμήματος Δασών): Αγριομαραπελιά, Αγριοτριανταφυλιά, Λευκάμπελος, Επιλόβιο, Ερυθρόδανο, Βιολέττα, Ιπποκαστανιά, Βερβερίσια, Λεύκη, Σκλήδρο, Κερασιά, Αγριοκυδωνιά, Πλάτανος, Δάκρυα της Παναγιάς, Λατζιά, Αγριομηλιά, Ποικιλιτικός Βερλίτης, Χαχομηλιά, κ.α.
|
|
(Μακρυά Κοντάρκα) |
|
Μήκος Μονοπατιού: 3 χιλιόμετρα περίπου.
Διάρκεια Πορείας:: 1.5 – 2 ώρες
Αρχίζει σε απόσταση 150 μ. Νότια της πλατείας Τροόδους με υψόμετρο 1720 μ. και καταλήγει σε ένα εντυποσιακό σημείο εξαιρετικής θέας με υψόμετρο 1660 μ.
Προσφέρει σχεδόν στο σύνολο του εξαιρετική θέα και διέρχεται κατά διαστήματα μέσα από πανέμορφες συστάδες δένδρων και πλούσια βλάστηση.
Είναι ορατά διάφορες περιοχές και χωριά της επαρχίας Λεμεσού.
Στο μονοπάτι θα βρείτε (με αναγνωστικό του Τμήματος Δασών) : Αγριοκυδωνιά, Τεύκριον, Πτεροκέφαλος, Ασπρομαραπελιά, Αγριοτριανταφυλιά, Λάπαθο, Τρεμιθιά και πολλά άλλα...
 |
|
(Καλοκαίρι 1999) |
|
|
|
|
Άρτεμης και Αταλάντη
Καληδόνια 
Περσεφόνη 
Πηγές:
'Μονοπάτια της Φύσης στο Τρόοδος' Κ.Ο.Τ./Τμήμα Δασών, 2η
Έκδοση 1994